Η επιστήμη πίσω από το χαμόγελο της Μόνα Λίζα

Sharing is caring!

Το χαμόγελο της Μόνα Λίζα στον πιο γνωστό πίνακα της ιστορίας έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας πολλών αναλυτών της τέχνης. Πώς κατάφερε ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι -αιώνες πριν- να δημιουργήσει ένα τρισδιάστατο χαμόγελο στον πίνακά του;

Όταν άρχισε να ζωγραφίζει το πορτρέτο της νεαρής συζύγου του Φλωρεντινού εμπόρου μεταξιού, Lisa del Giocondo, το 1503, ο Ντα Βίντσι ήθελε να δημιουργήσει έναν πίνακα στον οποίο το χαμόγελο θα ήταν -όπως θα λέγαμε σήμερα- διαδραστικό.

Σύμφωνα με τον ζωγράφο Giorgio Vasari, ο Ντα Βίντσι προσέλαβε διασκεδαστές για το μοντέλο του με σκοπό να την κρατά ευδιάθετη όσο ζωγράφιζε. Το χαμόγελο της Μόνα Λίζα, όμως, δεν ήταν τόσο απλή υπόθεση.

Από το πρώτο βήμα της δημιουργίας του πίνακά του, ο Ντα Βίντσι χρησιμοποίησε μία πρωτοπόρα τεχνική ώστε να ενισχύσει την τρισδιάστατη όψη του πίνακα. Αντί της κλασσικής μίξης κιμωλίας και χρώματος που χρησιμοποιούσαν όλοι οι ζωγράφοι της εποχής του ως βάση, εκείνος επέλεξε το βασικό λευκό. Ήξερε ότι αυτή η βάση θα αντανακλούσε καλύτερα το φως.

Πράγματι, το φως που διεισδύει μέσα από τις στρώσεις μπογιάς φτάνοντας στη λευκή βάση του πίνακα ανακλάται μέσα από τις ίδιες στρώσεις. Το παιχνίδισμα του φωτός και των χρωμάτων προκαλούν ανεπαίσθητες αλλαγές στους χρωματικούς τόνους, κάνοντας τον πίνακα να ζωντανεύει.

Ο Ντα Βίντσι είχε μία μοναδική τεχνική για να δημιουργεί αυτό που σήμερα ονομάζουμε “τρισδιάστατο αποτέλεσμα”. Εφάρμοζε το χρώμα με εξαιρετικά μικρές και λεπτές πινελιές και επαναλάμβανε τη διαδικασία μετά από μήνες για πολλά χρόνια. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Ντα Βίντσι ολοκλήρωσε τη Μόνα Λίζα 16 χρόνια αργότερα.

Για τις σκιές που σχηματίζουν το περίγραμμα του προσώπου και του χαμόγελου της, πρώτος δημιούργησε ένα γήινο καφέ χρώμα αναμιγνύοντας σίδηρο και μαγγάνιο και εφάρμοσε ακανόνιστες πινελιές ώστε να φαίνεται πιο ζωντανός ο τόνος του δέρματος.

Με σκοπό να τελειοποιήσει το χαμόγελο της Μόνα Λίζα, ο Ντα Βίντσι περνούσε τις νύκτες του στο νεκροτομείο νοσοκομείου και αφαιρούσε το δέρμα από τα πτώματα για να μελετήσει τους μύες και τα νεύρα που προκαλούσαν τις κινήσεις σε κάθε μέρος του προσώπου. Εν συνεχεία, ζωγράφιζε με απόλυτη ανατομική ακρίβεια όλους τους μύες και τα νεύρα, καθώς και την πρώτη ζωγραφιά ανατομίας του ανθρώπινου χαμόγελου.

Το χαμόγελο της Μόνα Λίζα είναι αποτέλεσμα άλλης μίας επιστήμης: της οπτικής. Όταν ο Ντα Βίντσι ανέλυσε τον αμφιβληστροειδή, συνειδητοποίησε ότι η κόρη του ματιού βλέπει καλύτερα τις μικρές λεπτομέρειες και η ίριδα αντιλαμβάνεται καλύτερα τις σκιές. Με αυτήν τη γνώση, ο Ντα Βίντσι κατάφερε να ζωγραφίσει ένα διαδραστικό χαμόγελο: Οι λεπτές γραμμές στις άκρες των χειλιών έχουν ελαφρά καθοδική φορά. Κοιτάζοντας απευθείας το στόμα, η κόρη του ματιού παρατηρεί αυτές τις μικρές γραμμές με αποτέλεσμα να δημιουργείται η αμφιβολία για το αν χαμογελά ή όχι. Ωστόσο, αν στρέψεις το βλέμμα σου σε άλλο σημείο του προσώπου της, οι λεπτές γραμμές εξαφανίζονται. Η ίριδα του ματιού βλέπει τώρα τις σκιές στο περίγραμμα του στόματος που έχουν ανοδική φορά κάνοντάς την να χαμογελά. Όσο περισσότερο απομακρύνεται το βλέμμα από το στόμα, τόσο πιο χαμογελαστό φαίνεται.

Σύμφωνα με αναλυτές, ο λόγος που η Μόνα Λίζα έγινε ο πιο γνωστός πίνακας στην ιστορία δεν είναι τόσο η μοναδική τεχνική του πίνακα, αλλά το γεγονός ότι όσοι τον βλέπουν νιώθουν μία συναισθηματική εμπλοκή μαζί της. Αποτελεί μία εξαίρετη απεικόνιση της πραγματικότητας: Η μυστηριώδης Μόνα Λίζα αποδεικνύει με τον τρόπο της ότι δεν μπορούμε ποτέ να γνωρίζουμε απόλυτα τα αληθινά συναισθήματα ενός ανθρώπου.