Σχεδιάζοντας καλύτερες πόλεις

Sharing is caring!

Οι όροι “έξυπνες πόλεις” και “βιώσιμες αστικές αναπλάσεις” ακούγονται ολοένα και περισσότερο (και-για να είμαστε ειλικρινής- αρκετά εύηχα), αλλά πόσο σημαντικά είναι όλα αυτά αν δεν ωφελούν παρά λίγους; Πολλά αστικά κέντρα σχεδιάζονται ως “πόλεις για τους πλούσιους”, παρά ως πληθυσμιακά κέντρα για όλους. Το γεγονός αυτό, ενθαρρύνει την κοινωνική ανισότητα και απειλεί την ασφάλεια των κατοίκων.

Αντίθετα με αυτό που τείνει να παρουσιάζεται, οι πόλεις μάλλον είναι καταλύτες ανισότητας και περιβαλλοντικής εξαθλίωσης. Με το ποσοστό των αστών που ζουν σε φτωχογειτονιές να αγγίζει το 33% και το ποσοστό εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα που προέρχονται από πόλεις να φτάνει το 75%, θα έπρεπε να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε: Είναι, πράγματι, οι πόλεις ο καλύτερος τρόπος οργάνωσης της ανθρώπινης  ζωής; Στη σημερινή μορφή τους, σίγουρα όχι.

Το σωστό ερώτημα θα ήταν: Θα μπορούσαν να γίνουν; Σαφώς, αλλά μόνο με σημαντικές τροποποιήσεις στον τρόπο ρυμοτομίας, οικοδόμησης και διαχείρισης τους. Σε κάθε περίπτωση, για ένα βιώσιμο και υγιές μέλλον που θα βασίζεται στην αστική ανάπτυξη, τόσο οι κυβερνήσεις όσο και οι εργολάβοι θα πρέπει να στρέψουν το βλέμμα τους στους πραγματικούς χρήστες των πόλεων – στους κατοίκους.

Σήμερα, οι περισσότερες πόλεις αμελούν να συμπεριλάβουν τους άμεσα ενδιαφερόμενους στο σχέδιο ρυμοτομίας τους. Αυτό οδηγεί σε ένα συχνό φαινόμενο πολλών κακοσχεδιασμένων πόλεων: Στην άτακτη ανάπτυξη οικοδομημάτων περιμετρικά των αστικών κέντρων. Τα εν λόγω οικοδομήματα είναι αποκλεισμένα από τη δημόσια συγκοινωνία και άλλες υπηρεσίες, συμβάλλοντας στην απομόνωση των κατοίκων από το αστικό κέντρο.

Ωστόσο, αυτά τα “σχεδιαστικά λάθη” είναι μόνο η αρχή. Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι ότι σε πολλές πόλεις ολόκληρη η διαδικασία σχεδίασης είναι λάθος: Ο τρόπος που σκεφτόμαστε για τις πόλεις, το πώς χρησιμοποιούνται και από ποιους.Ακόμα και οι εταιρίες ανάπτυξης δεν δίνουν πάντα προτεραιότητα στους κατοίκους. Κατά ένα μέρος, αυτό αποκαλύπτει τη γενική αβεβαιότητα για το ποιος “κατέχει” την πόλη. Οι κάτοικοι μπορεί να αποκαλούν την πόλη “δική τους”, αλλά η συμπεριφορά των κυβερνήσεων συχνά υποδηλώνει το αντίθετο.Για παράδειγμα, μία κυβέρνηση μπορεί να οδηγηθεί σε αποφάσεις επιζήμιες για το περιβάλλον ή τα οικονομικά οφέλη των κατοίκων μίας πόλης, στην προσπάθειά της να προσελκύσει κάποια επένδυση. Τέτοιου τύπου αποφάσεις, όμως, μπορεί να οδηγήσουν σε αποκέντρωση καθώς οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τις πόλεις όταν αυτές οδηγούν στη μείωση της ποιότητας ζωής τους.

Το χάσμα μεταξύ οικονομικής βιωσιμότητας και περιβαλλοντικής ευθύνης είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Ας αναλογιστούμε την παραγωγή των συμβατικών, βενζινοκίνητων αυτοκινήτων. Αν και αυτού του τύπου η βιομηχανία συμβάλλει στην ανάπτυξη των πόλεων σήμερα, η αυξανόμενη ανησυχία των αστών για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από αυτά τα οχήματα ωθούν σε αλλαγές των απαιτήσεων που έχουν οι καταναλωτές. Οι επιχειρήσεις που θα επενδύσουν σε τέτοιες αλλαγές θα εξασφαλίσουν την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους.

Παρά τα εμφανή προβλήματα, αναμφισβήτητα οι πόλεις θα παραμείνουν μέσο οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας για πολλές δεκαετίες ακόμα. Ωστόσο, εάν θέλουμε έναν μηχανισμό που κινείται πιο αποδοτικά, απαιτείται επαναρύθμιση ολόκληρης της διαδικασίας αστικής ρυμοτομίας.