Now Reading
Η διπλωματία της μάσκας

Η διπλωματία της μάσκας

Το προηγούμενο διάστημα κυριάρχησε στην παγκόσμια ειδησεογραφία το ξέσπασμα της πανδημίας του Covid-19, το οποίο παρέλυσε κυριολεκτικά τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Το lockdown σε πολλές χώρες του κόσμου αποτέλεσε μια νέα πραγματικότητα στην οποία έπρεπε, αναγκαστικά, να προσαρμοστούν κυβερνώντες και κυβερνώμενοι. Στον ορυμαγδό των ειδήσεων για τους νοσούντες, τους νεκρούς, τις ΜΕΘ, τα συστήματα υγείας, τους ενδεδειγμένους τρόπους προστασίας από τον ιό υπήρχαν και μερικές άλλες άκρως ενδιαφέρουσες. Αναφέρομαι στην υγειονομική συνδρομή ορισμένων κρατών σε άλλα που δοκιμάστηκαν σκληρά από την πανδημία.

Η ελληνική κοινή γνώμη, αλλά και άλλες διαφόρων κρατών, έγιναν μάρτυρες της κινεζικής βοήθειας που κατέφθασε στο αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος. Τα κουτιά με την κινεζική σημαία ήταν ενδεικτικά της πρόθεσης του Πεκίνου να “εκμεταλλευτεί” τη συγκυρία και να πλασαριστεί ως η υπεύθυνη δύναμη που γνωρίζει πώς να βοηθήσει κράτη όπως η Ιταλία και η Ισπανία που εκλιπαρούσαν για βοήθεια. Στις Διεθνείς Σχέσεις φυσικά δεν υπάρχουν αλτρουϊστικά κίνητρα που οδηγούν τις ηγεσίες των κρατών. Αντίθετα, θεωρήθηκε από την πρώτη στιγμή πως η Κίνα προσπάθησε έντονα να αλλάξει τη διεθνή της εικόνα καθώς σημαντική μερίδα της παγκόσμιας κοινής γνώμης, συμπεριλαμβανομένου του Αμερικανού Προέδρου Ντ. Τραμπ, θεώρησε πως οι κινεζικές αρχές ήταν υπεύθυνες για την εξάπλωση του ιού (να μην αναφέρουμε ακόμα και τις κατηγορίες ότι ο ιός ήταν αποτέλεσμα βιολογικού όπλου το οποίο ξέφυγε από τον έλεγχο των αρχών της Γουχάν, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν έχουν επαληθευτεί).

Κάπως έτσι αναπτύχθηκε ο όρος Διπλωματία της Μάσκας ο οποίος σημαίνει πως με πρόσχημα την τρέχουσα έκτακτη ανάγκη, ορισμένα κράτη έσπευσαν να συνδράμουν, αλλά με προφανή σκοπό την βελτίωση της εικόνας τους ή και τη διείσδυση (μιλούμε δηλαδή για ήπια ισχύ). Ένα άλλο παράδειγμα κράτους που εφάρμοσε εκτεταμένα τη διπλωματία της Μάσκας, το οποίο μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα, είναι η Τουρκία. Πράγματι, καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας η Άγκυρα απέστειλε βοήθεια σε ευρωπαϊκές χώρες όπως Ιταλία, Ισπανία, Ουγγαρία, Βουλγαρία. Δεν δίστασε να προσφέρει βοήθεια ακόμα στην Αρμενία, στους Παλαιστίνιους, στο Ισραήλ, στην Κίνα και στο Ιράν. Μάλιστα, η τουρκική βοήθεια έφτασε μέχρι την Κολομβία και τις Φιλιππίνες.

Φυσικά, την ίδια στιγμή παρατηρήθηκαν έντονες ελλείψεις σε ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό στην ίδια την Τουρκία, η οποία κατέγραψε μια αλματώδη αύξηση των κρουσμάτων και των νεκρών από την επιδημία. Αυτό δεν ήταν ικανό να ανατρέψει την στρατηγική του Ερντογάν, η οποία κινείται προς την ανάκτηση ορισμένων συμμάχων που είχαν προσφάτως χαθεί από την αλαζονική συμπεριφορά της Άγκυρας, με αποκορύφωμα την ωμή εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού στον Έβρο για να εκβιάσει την Ε.Ε, αλλά και τη σύναψη νέων. Ο Τούρκος Πρόεδρος δήλωσε χαρακτηριστικά πως “Όσο ισχυρότερη είναι η Τουρκία, τόσο πιο συχνά θα τείνουμε χείρα βοηθείας στους φίλους μας”. Με δεδομένη την τουρκική διείσδυση στα Βαλκάνια μέσω του Ισλάμ η χώρα εκμεταλλευόμενη την ευκαιρία προσπάθησε, μέσω της πολυδιαφημιζόμενης βοήθειας, να βελτιώσει την διεθνή εικόνα της χώρας χωρίς όμως να χαθεί η εσωτερική στήριξη στον Ερντογάν.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι καθοριστικό για τις επιδιώξεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η προκλητική της συμπεριφορά αναμένεται να συνεχιστεί, αν όχι να ενταθεί, καθώς η χώρα έχει επί της ουσίας απομονωθεί. Η κρίση του Covid-19 αποτέλεσε χρυσή ευκαιρία να αναδειχθεί ως μια υπεύθυνη δύναμη που σπεύδει να συνδράμει τους γείτονές της, μια αναμφίβολα ηγετική παρουσία στην περιοχή. Ακόμα και η επιλογή των κρατών που βοήθησε η Τουρκία φαίνεται να είναι προσεκτικά μελετημένη. Η Ισπανία αποτελεί την μόνη χώρα που εξακολουθεί να σταθμεύει συστοιχίες Patriot  στη ΝΑ Τουρκία. Η δε Ιταλία απομακρύνθηκε από την Άγκυρα λόγω της πολιτικής της τελευταίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Συνεπώς, είναι στρατηγικός στόχος η επαναπροσέγγιση με τη Ρώμη.

Η τουρκική προσπάθεια να αναδειχθεί η χώρα ως υπεύθυνη ανθρωπιστική δύναμη δεν είναι καινούργια αφού είναι δεδομένο πως ο Ερντογάν το επιθυμεί μεγάλο διάστημα. Η διαφοροποίηση αυτήν την φορά έγκειται στο γεγονός πως η Τουρκία βοηθά ανεπτυγμένα κράτη που είχαν συνηθίσει να βοηθούν και όχι να δέχονται βοήθεια από τρίτους. Για τον ισλαμιστή ηγέτη της χώρας ίσως αυτό να αποτελεί και μια ετεροχρονισμένη συμβολική εκδίκηση προς τη Δύση, καθώς ο πάλαι ποτέ Μεγάλος Ασθενής [1] βοηθά τώρα στην αντιμετώπιση ενός ιού. Η ιδέα της ισχυρής Τουρκίας που καλλιεργείται συστηματικά από την κυβέρνηση με την συνεργασία των εγχώριων ΜΜΕ προφανώς έχει θετική ανταπόκριση από την πλειοψηφία του τουρκικού λαού.

Τελικά, η πολυδιαφημιζόμενη βοήθεια της Τουρκίας σε γειτονικές χώρες, εις βάρος των ίδιων της των πολιτών, έχει μια ξεκάθαρη στρατηγική διάσταση. Η τουρκική ηγεσία μετά το μεταναστευτικό εργαλειοποιεί και την βοήθεια λόγω της πανδημίας ώστε να αντλήσει απτά και μακροπρόθεσμα οφέλη σε μία περίοδο που η επεκτατική της πολιτική την έχει απομονώσει από τις χώρες της ΝΑ Μεσογείου και τις μεγάλες Δυτικές Δυνάμεις.

Οι κινήσεις της Άγκυρας σε στρατηγικό επίπεδο πρέπει να παρακολουθούνται στενά από την Ελλάδα, η οποία οφείλει να δρα ακαριαία με σκοπό την ανάσχεση της τουρκικής διείσδυσης τόσο στα Βαλκάνια όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Το διακύβευμα είναι εξαιρετικά σημαντικό σε μια περίοδο που η οικονομική κρίση έχει εξασθενίσει τη χώρα μας. Ίσως, στο μέτρο πάντα του εφικτού, η Ελλάδα να κεφαλαιοποιούσε την ομολογουμένως εξαιρετική της επίδοση αναφορικά με την αντιμετώπιση της πανδημίας.

See Also

Τα θετικά σχόλια που έχει αποκομίσει η Αθήνα από διεθνή ΜΜΕ είναι δεδομένα δείχνοντας μια Ελλάδα σοβαρή και πειθαρχημένη. Θα μπορούσε σε αυτήν την δύσκολη, αλλά με ευνοϊκή εξέλιξη, συγκυρία η Αθήνα να παρουσιαζόταν και ως η χώρα που βοηθά τους γείτονές της όταν το έχουν ανάγκη. Ο αντίκτυπος μιας τέτοιας κίνησης θα ήταν θετικότατος για τη διεθνή εικόνα της χώρας η οποία έχει πληγεί ιδιαίτερα λόγω της δεκαετούς οικονομικής κρίσης. Οι κρίσεις αποτελούν συγχρόνως κι ευκαιρίες για αλλαγή των όρων του παιχνιδιού σε διεθνές επίπεδο. Μια ευκαιρία παρουσιάστηκε και στην χώρα μας που έπρεπε να  εκμεταλλευτεί για να παρουσιαστεί ως μια δύναμη που παρά τις οικονομικές της δυσκολίες και την κρίση του μεταναστευτικού που διαχειρίζεται μπορεί να βοηθά, όχι μόνο να δέχεται βοήθεια. Όλα αυτά, φυσικά, όχι εις βάρος των πολιτών της.

 

[1] Χαρακτηριστικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά τον 19ο αιώνα

View Comments (0)
Scroll To Top