Now Reading
Οι “ρολογάδες” της είδησης

Οι “ρολογάδες” της είδησης

“Όποιος έχει ένα ρολόι, ξέρει τι ώρα είναι. Όποιος έχει δύο, δε ξέρει.” – Σασά Γκιτρί, Γάλλος συγγραφέας

Ρολόι  διαμέτρου 32 εκατοστών με ορυκτό κρύσταλλο, ανοξείδωτο ατσάλι, άψογη αισθητική στο μπρασελέ δέσιμό του και ένα δυναμικό μηχανισμό ακριβείας Quartz. Στο περίτεχνα λεπτεπίλεπτο καντράν παρελαύνουν οι θέσεις των άστρων, οι κινήσεις των πλανητών, η αστρική ώρα, οι καιρικές συνθήκες, η θερμοκρασία περιβάλλοντος, η ώρα ανατολής και δύσης του ήλιου, η θέση του ήλιου στο Ζωδιακό κύκλο και μία χορεία γεγονότων και πληροφοριών. Οι δύο δείκτες του ακροβατούν επάνω στο πληθωρικό καντράν καθώς υπόσχονται να παραμείνουν πιστοί στα καθήκοντά τους να ενημερώνουν με κάθε σχολαστικότητα για την ακριβή ώρα της ημέρας.

Όμως αλήθεια, ποιος χρειάζεται το χρόνο όταν μπορεί να χαζέψει την ανατολή και τη δύση του ηλίου σ’ έναν μακρόσυρτο περίπατο στις θέσεις των άστρων που γυαλίζουν πάνω στο  γαλάζιο του καντράν; Πρωί ή βράδυ; Χειμώνας ή καλοκαίρι; Ο χρόνος φαντάζει πλέον ένας μονότονος αριθμός, μία περιττή πληροφορία που παραμετροποιείται καθώς τίθεται στο περιθώριο. Πρόκειται αναμφίβολα για ένα μικρό τεχνολογικό θαύμα, ένα πολυεργαλείο που εγγυάται μία πρωτόγνωρη εμπειρία. Μία μηχανή που ξεχνά το βασικό της καθήκον. Ίσως, τελικά, οι δείκτες της κατάλοιπα του αρχικού της σκοπού – γρανάζια πλέον της βιομηχανίας πληροφόρησης. Όλα αυτά τα ρολόγια,” όπως σημείωσε ο Ουμπέρτο Έκο, ρολόγια που θυμίζουν κάτι από το δημοσιογραφικό κύκλο της πληροφόρησης, κινδυνεύουν να μη μας μεταδίδουν πλέον τίποτε, ακριβώς επειδή μεταδίδουν πάρα πολλά.”

“Εξάλλου, με τη βιομηχανία της πληροφόρησης έχουν κι ένα ακόμη κοινό χαρακτηριστικό,” ανέφερε ο Έκο σε σχετικό  άρθρο του, τώρα πια δε μιλάνε για τίποτε άλλο εκτός από τον εαυτό τους και την εσωτερική τους λειτουργία. Το αριστούργημα έχει επιτευχθεί με ορισμένα ρολόγια για κυρίες. Στα ρολόγια αυτά οι δείκτες είναι εξαιρετικά δυσδιάκριτοι, το καντράν είναι από μάρμαρο, δεν υπάρχουν γραμμές για τις ώρες και τα λεπτά κι έτσι, στην καλύτερη περίπτωση μπορείς να πεις ότι βρισκόμαστε κάπου ανάμεσα σε μεσημέρι και μεσάνυχτα, ίσως της προπερασμένης ημέρας. Ο σχεδιαστής, όμως, άφησε έμμεσα να εννοηθεί ότι οι κυρίες για τις οποίες προορίζεται αυτό το ρολόι, δεν έχουν τίποτε να κάνουν κι έτσι, το μόνο που τους μένει είναι να κοιτάζουν μια μηχανή που αφηγείται την ίδια της τη ματαιότητα.”

Αλήθεια. Ρολόγια και ΜΜΕ εγγαστρίμυθοι σε ένα ατελείωτο παιχνίδι εσωστρέφειας, αναλώνονται καθώς αφηγούνται την ίδια τη λειτουργία τους. “Ρολόγια” τα οποία προορίζονται για τηλεθεατές που εθίζονται να παρακολουθούν την ίδια τη ματαιότητά τους.

Οι δείκτες της ενημέρωσης ξεθωριάζουν τη στιγμή που πνίγονται στο καντράν της ψυχαγωγίας. Λίγη ενημέρωση και μπόλικη ψυχαγωγία η συνταγή της σύγχρονης τηλεοπτικής αλχημείας.

Η στρατηγική της “ψυχαγωγικής ενημέρωσης” ξεχωρίζει στη φαρέτρα των ιδιωτικών καναλιών που ρίχνονται στην αρένα του τηλεοπτικού ανταγωνισμού. Δελτία ειδήσεων που κεντράρουν σε μία επιφανειακή διάσταση της είδησης καθώς χάνουν την ουσία της. Στο καντράν της ενημέρωσης, οι δείκτες της είδησης καταπίνονται από την πληθωρικότητα της ψυχαγωγίας. Ο ορισμός της είδησης επαναπροσδιορίζεται και αναφέρεται σε “ό,τι ξεφεύγει από τα συνηθισμένα πλαίσια και προκαλεί εντύπωση.”

Η εισβολή ψυχαγωγικών στοιχείων που σχετίζονται με το ίδιο το περιεχόμενο της είδησης και η παράλληλη παραμέληση της “σκληρής εκδοχής” της συνδυάζεται με την εστίαση σε ιστορίες ανθρώπινου ενδιαφέροντος. Η ενημέρωση, υπήκοος στην εμπορικότητα της είδησης. Ειδήσεις που τιμολογούνται για να μπουν στο ενημερωτικό ζύγι.

Ο εκρηκτικός συγκερασμός ενημέρωσης και ψυχαγωγίας στο ίδιο “τηλεοπτικό καζάνι” δεσπόζει στο μιντιακό γίγνεσθαι της Ελλάδας από το 1993. Επηρεασμένος από την επικοινωνιακή πρακτική σε Ευρώπη και Αμερική “γεννά” λίγο αργότερα την ανάγκη για ειδήσεις-σόου. Η διανομή της διαφημιστικής πίτας, ο κυριότερος παράγοντας σταδιακής εμπορευματοποίησης της είδησης. Τα σύνορα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας καταπατώνται από τη ροπή της τηλεόρασης προς την infotaiment εκδοχή της. Οι πολιτικές ειδήσεις παραγκωνίζονται καθώς στο φακό των ρεπορτάζ τίθενται τα “ψιλά γράμματα” των ειδήσεων, τα περιθώρια – και όχι η ουσία τους.

Οι πολίτες, άραγε, “αγοραστές” ή “πωλητές” στο τηλεοπτικό “παζάρι ρολογιών”; Μήπως η ακαμψία της πολιτικής ζωής και η συνακόλουθη αδιαφορία προς την ενεργό συμμετοχή στα πολιτικά δρώμενα γέννησε την άλλη όψη της τηλεόρασης; Μήπως η στροφή για μία εύπεπτη ψυχαγωγία καταβροχθίζει την ανάγκη για μία καθαρή ενημέρωση χωρίς τις παρενέργειες της νόθης ψυχαγωγίας;

Η ανικανότητα της πολιτικής συμπληρώνει τα κενά των ειδήσεων. Όμως, πάντα η τραχύτητα μίας κρίσης τεστάρει τις τηλεοπτικές συνήθειες των πολιτών που στρέφονται σε μία γνήσια μορφή ενημέρωσης. Η τηλεόραση, ένα “ρολόι τοίχου” που  παλινδρομεί ανέφικτα. Ένα “ρολόι” που τρέχει με δύο διαφορετικές ώρες; Ή δύο ρολόγια που πασχίζουν να συναντηθούν στην ίδια ώρα;

See Also

Ενημέρωση και ψυχαγωγία.

Φαντάζουν πλέον σαν δύο παλαιικά ρολόγια που ξεκουρδίζονται στην προσπάθεια να συγχρονιστούν. Σύγχρονοι επιδέξιοι “ρολογάδες” φτιάχνουν άψογα πολυεργαλεία πασπαλίζοντας τις ειδήσεις με τα ελιξίρια “καλής δημοσιογραφίας”. “Ρολόγια” κάθε είδους που κλειδώνουν στο χέρι των κατόχων-τηλεθεατών. Ίσως πια τα φορούν από συνήθεια σαν κειμήλια μίας ξεχασμένης εποχής. Ίσως τα “ρολόγια” μέσα στην βαβούρα της περίτεχνης κατασκευής τους τρέχουν να προλάβουν το χρόνο καθώς μετρούν τους ουρανούς στο “έναστρο” καντράν.

Όμως, ξαφνικά το ένα σταματά. Το άλλο προσπερνά. Ο χρόνος κυλά και τα “ρολόγια” δε συναντώνται ποτέ.

Γιατί ίσως δύο διαφορετικά ρολόγια δε συναντώνται ποτέ στην ίδια ώρα.

Image Credits: Wildpixel /Getty Images /iStockphoto

View Comments (0)
Scroll To Top