Now Reading
Παγκοσμιοποίηση: Η αρχή του τέλους;

Παγκοσμιοποίηση: Η αρχή του τέλους;

Με την παγκοσμιοποίηση να έχει φτάσει στο ζενίθ της, υπάρχει μεγάλος (αν και υποτιμημένος) κίνδυνος να αρχίσουμε να “απο-παγκοσμιοποιούμαστε” μέσα στα επόμενα χρόνια. Το τελευταίο κύμα παγκοσμιοποίησης, που ξεκίνησε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και άρχισε να επιταχύνεται από το 1990 και μετά, έχει επηρεάσει σημαντικά τις οικονομικές εξελίξεις των τελευταίων τριάντα ετών. Ενίσχυσε την οικονομική ανάπτυξη κυρίως στις αναδυόμενες αγορές και συνέβαλε στη μείωση του πληθωρισμού και των επιτοκίων στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Ο εμπορικός πόλεμος που έχει ξεκινήσει μεταξύ των υπερδυνάμεων φαντάζει η αρχή του τέλους της παγκοσμιοποίησης, αλλά η αλήθεια είναι ότι το αδιέξοδο είχε εμφανιστεί αρκετά νωρίτερα. Το εμπόριο προϊόντων και υπηρεσιών, όπως και η διασυνοριακή ροή κεφαλαίου, αυξήθηκαν απότομα ως μέρος του παγκόσμιου Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (GDP) κατά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, αλλά σταθεροποιήθηκαν κατά το 2010. Δεν αποκλείεται αυτή η σταθεροποίηση να είναι απλά μία πρόσκαιρη παύση και να έρχεται μία αναπάντεχη τεχνολογική ανακάλυψη, η οποία θα πυροδοτήσει ένα νέο κύμα παγκοσμιοποίησης. Τέτοια κύματα, όμως, είναι σπάνια.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι που εξηγούν τον λόγο κορύφωσης της παγκοσμιοποίησης. Κατ’ αρχάς, οι περισσότερες οικονομίες είναι πλέον ανοικτές και δεν έχει μείνει καμία μεγάλη χώρα που θα μπορούσε να ενταχθεί στην παγκόσμια οικονομία. Επιπλέον, με τις νέες τεχνολογίες, η προοπτική διατήρησης μεγάλων και πολύπλοκων εφοδιαστικών αλυσίδων έχει γίνει λιγότερο θελκτική. Ακόμα και οι κυβερνήσεις έχουν αρχίσει να αμφισβητούν τα οφέλη κάποιων απόψεων της οικονομικής φιλελευθεροποίησης, η οποία αποτέλεσε βασικό στοιχείο στο τελευταίο κύμα παγκοσμιοποίησης. Η Κίνα, ειδικότερα, δύσκολα θα ανοίξει τις κεφαλαιοαγορές της – σε σημαντικό βαθμό, τουλάχιστον.

Η κορύφωση της παγκοσμιοποίησης δεν είναι απαραίτητα λόγος ανησυχίας για την παγκόσμια οικονομία. Αντιθέτως, οι τεχνολογικές εξελίξεις που ωθούν αυτές τις τάσεις θα ενισχύσουν την αύξηση της παραγωγικότητας και θα διευρύνουν τις επιλογές των καταναλωτών. Παρ’ όλα αυτά, και δεδομένου ότι ο δρόμος προς την ανάπτυξη ξεκινά συνήθως από τους βιομηχανικούς τομείς, η ζωή προμηνύεται πιο δύσκολη για τις πιο φτωχές χώρες που δεν έχουν καταφέρει ακόμα να ανέβουν στην κλίμακα ανάπτυξης. Σε αυτό έρχεται να προστεθεί μία πολιτικά ωθούμενη “απο-παγκοσμιοποίηση”, όπου το διασυνοριακό εμπόριο και η ροή κεφαλαίου κινδυνεύει να μειωθεί ως μερίδιο του GDP. Ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα που μας έχει διδάξει η ιστορία είναι ότι η πολιτική – και όχι η τεχνολογία – είναι αυτή που βάζει φρένο στην παγκοσμιοποίηση.

Η πιο πρόσφατη μορφή πολιτικής ενάντια στην παγκοσμιοποίηση είναι ο εμπορικός πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Αν και το εμπόριο μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων αντιστοιχεί μόνο στο 3% του συνολικού παγκόσμιου εμπορίου, αποτελεί ένδειξη εντάσεων στις σχέσεις της Κίνας και του Δυτικού κόσμου. Με την ανάδειξη της Κίνας ως στρατηγικού ανταγωνιστή, η απώθησή της – με τον οποιονδήποτε τρόπο – ήταν δεδομένη.

See Also

Δεν αποκλείεται, όμως, ο εμπορικός πόλεμος να είναι η αρχή μίας γενικότερης αντίδρασης ενάντια στην παγκοσμιοποίηση, πέρα από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, ότι η παγκοσμιοποίηση έχει υπονομεύσει την ισχύ πολλών εθνικών κυβερνήσεων και έχει κατηγορηθεί για την αύξηση της ανισότητας, της πολυεθνικής φοροδιαφυγής και της ανεπιθύμητης μετανάστευσης.

Τι μορφή, όμως, θα πάρει η “απο-παγκοσμιοποίηση”; Θα μπορούσε να οδηγήσει σε μία ήπια μορφή τοπικισμού, με την παραγωγή να περιορίζεται το πολύ σε γειτονικές χώρες. Δεν αποκλείεται, ωστόσο, το ενδεχόμενο να οδηγήσει σε διχασμό του κόσμου σε ανταγωνιστικούς συνασπισμούς και στην επακόλουθη επιβολή “εκδικητικών” δασμών από μεμονωμένες χώρες. Σε κάθε πιθανό σενάριο, οι συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία θα ήταν αρνητικές – αλλά, όπως πάντα, διαχειρίσιμες.

View Comments (0)
Scroll To Top