Now Reading
Πανδημίες που άφησαν το στίγμα τους στον κόσμο (Μέρος Β’)

Πανδημίες που άφησαν το στίγμα τους στον κόσμο (Μέρος Β’)

Ισπανική Γρίπη

Η πανδημία της ισπανικής γρίπης του 1918, η πιο θανατηφόρος στην ιστορία, μόλυνε περίπου 500 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως – περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού του πλανήτη – και σκότωσε περίπου 20 με 50 εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ άλλες εκτιμήσεις φτάνουν τα 100 εκατομμύρια θύματα – περίπου το 3% του παγκόσμιου πληθυσμού. Η γρίπη του 1918 παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στην Ευρώπη, στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε τμήματα της Ασίας πριν εξαπλωθεί με ταχείς ρυθμούς σε ολόκληρο τον κόσμο.

Εκείνη την εποχή, δεν υπήρχαν αποτελεσματικά φάρμακα ή εμβόλια για τη θεραπεία της ασθένειας. Οι πολίτες είχαν διαταχθεί να φορούν μάσκες, και σχολεία, θέατρα και επιχειρήσεις είχαν κλείσει. Τα νεκρά σώματα είχαν συσσωρευτεί σε πρόχειρα νεκροτομεία πριν ο ιός τερματίσει τη θανατηφόρα πορεία του μετά το τέλος του πρώτου παγκοσμίου πολέμου.

Το πρώτο κύμα της πανδημίας του 1918 συνέβη την άνοιξη και ήταν γενικά ήπιο. Οι ασθενείς, που εμφάνισαν τα τυπικά συμπτώματα της γρίπης, όπως ρίγη, πυρετό και κόπωση, συνήθως ανάρρωναν μετά από λίγες ημέρες και ο αριθμός των αναφερόμενων θανάτων ήταν χαμηλός. Ωστόσο, το φθινόπωρο του ίδιου έτους εμφανίστηκε ένα δεύτερο, εξαιρετικά μεταδοτικό, κύμα γρίπης. Τα θύματα πέθαιναν μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων, το δέρμα τους γινόταν μπλε και οι πνεύμονές τους γέμιζαν με υγρό που τους έπνιγε. Μέσα σε ένα χρόνο, το 1918, το μέσο προσδόκιμο ζωής στην Αμερική μειώθηκε κατά δώδεκα χρόνια.

Παρά το γεγονός ότι η γρίπη του 1918 δεν χτύπησε ένα μόνο μέρος, έμεινε γνωστή ως η ισπανική γρίπη, καθώς η Ισπανία χτυπήθηκε σκληρά από τη νόσο. Οι επιστήμονες εξακολουθούν να μη γνωρίζουν με βεβαιότητα την προέλευση της ισπανικής γρίπης, αν και θεωρίες αναφέρουν τη Γαλλία, την Κίνα, τη Βρετανία ή τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η πρώτη γνωστή περίπτωση αναφέρθηκε στο Fort Riley του Κάνσας, στις 11 Μαρτίου 1918. Κάποιοι πιστεύουν ότι οι μολυσμένοι στρατιώτες διέδωσαν την ασθένεια σε άλλα στρατόπεδα σε ολόκληρη τη χώρα κι έπειτα τη μετέφεραν στο εξωτερικό. Τον Μάρτιο του 1918, 84.000 Αμερικανοί στρατιώτες διέσχισαν τον Ατλαντικό και ακολουθήθηκαν από 118.000 περισσότερους τον επόμενο μήνα. Έτσι, η πανδημία εξαπλώθηκε ταχύτατα.

Μέχρι το καλοκαίρι του 1919, η πανδημία γρίπης έληξε, καθώς αυτοί που μολύνθηκαν είτε πέθαναν είτε ανέπτυξαν αντισώματα. Σχεδόν 90 χρόνια αργότερα, το 2008, η ερευνητική ομάδα του πανεπιστημίου του Ουισκόνσιν ανακοίνωσε ότι είχε ανακαλύψει τι έκανε τη γρίπη του 1918 τόσο θανατηφόρα: Μια ομάδα τριών γονιδίων επέτρεπε στον ιό να αποδυναμώνει τους βρόγχους και τους πνεύμονες του θύματος και να δημιουργεί μια βαριάς μορφής πνευμονία.

ΑΙDS

Τη δεκαετία του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990, το ξέσπασμα του HIV επεκτάθηκε από τις ΗΠΑ στον υπόλοιπο κόσμο, αν και η ασθένεια ήταν ήδη γνωστή δεκαετίες πριν. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περισσότεροι από 70 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν μολυνθεί από τον ιό HIV και περίπου 35 εκατομμύρια έχουν πεθάνει από AIDS από την έναρξη της πανδημίας έως σήμερα.

Με την πάροδο του χρόνου, ο ιός HIV μπορεί να καταστρέψει τόσα κύτταρα, ώστε το σώμα να μην μπορεί να καταπολεμήσει λοιμώξεις και ασθένειες, οδηγώντας τελικά στην πιο σοβαρή μορφή μόλυνσης από τον ιό HIV: Το σύνδρομο επίκτητης ανοσοποιητικής ανεπάρκειας ή AIDS. Ένα άτομο με AIDS είναι πολύ ευάλωτο σε καρκίνο και σε απειλητικές για τη ζωή λοιμώξεις, όπως η πνευμονία. Παρόλο που δεν υπάρχει θεραπεία για τον ιό HIV ή το AIDS, ένα άτομο με HIV που λαμβάνει θεραπεία νωρίς μπορεί να ζήσει σχεδόν όσο κάποιος χωρίς τον ιό. Αξίζει να σημειωθεί πως μια μελέτη του 2019 στο ιατρικό περιοδικό Lancet, έδειξε ότι μια αντιϊκή θεραπεία σταμάτησε αποτελεσματικά τη διάδοση του HIV.

Πιστεύεται πως ο ιός προσέβαλε τον άνθρωπο μέσω των χιμπατζήδων, οι οποίοι μπορεί να ήταν φορείς ενός ιού που ονομάστηκε SIV και είναι πανομοιότυπος με τον HIV. Μια θεωρία που εισήχθηκε το 1999 λέει ότι κάποιοι κυνηγοί στην Αφρική έφαγαν μολυσμένους χιμπατζήδες ή το μολυσμένο αίμα των χιμπατζήδων έπεσε στις πληγές των κυνηγών με αποτέλεσμα να κολλήσουν τον ιό. Αυτό το γεγονός πιστεύεται ότι έγινε πρώτη φορά το 1920 στην Κινσάσα του Κονγκό. Έπειτα, ο ιός εξαπλώθηκε από την Κινσάσα μέσω του εμπορίου, των μεταναστών και του εμπορίου λευκής σαρκός. Το 1960 πέρασε από την Αφρική στην Αϊτή, έπειτα στην Καραϊβική και τις ΗΠΑ. Τα διεθνή ταξίδια από τις Ηνωμένες Πολιτείες προώθησαν τον ιό σε ολόκληρο τον κόσμο.

Αν και ο HIV έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες γύρω στο 1970, δεν έγινε γνωστός στο ευρύ κοινό μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ‘80. Το 1981, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) δημοσίευσαν μια έκθεση σχετικά με πέντε προηγουμένως υγιείς ομοφυλόφιλους άντρες που μολύνθηκαν με πνευμονία, η οποία προκαλείται από τον κανονικά αβλαβή μύκητα Pneumocystis jirovecii. Αυτός ο τύπος πνευμονίας, όμως, σχεδόν ποτέ δεν επηρεάζει άτομα με ένα καλό ανοσοποιητικό σύστημα. Το επόμενο έτος, οι New York Times δημοσίευσαν ένα ανησυχητικό άρθρο σχετικά με μια νέα διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος, η οποία μέχρι τότε είχε πλήξει 335 άτομα, σκοτώνοντας 136 από αυτά. Επειδή η ασθένεια φαινόταν να επηρεάζει κυρίως ομοφυλόφιλους άνδρες και διαδιδόταν εύκολα μέσω της σεξουαλικής επαφής, ονομάστηκε αρχικώς ανοσολογική ανεπάρκεια που σχετίζεται με ομοφυλόφιλους. Το Σεπτέμβριο του 1982, τα CDC χρησιμοποίησαν τον όρο AIDS για να περιγράψουν την ασθένεια για πρώτη φορά. Μέχρι το τέλος του έτους, αναφέρθηκαν περιπτώσεις AIDS και σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες.

Έμπολα

Σουδάν, 1976. Ένας καταστηματάρχης αρρωσταίνει. Πέντε ημέρες αργότερα, πεθαίνει και έχουμε την πρώτη καταγραφή της επιδημίας του ιού Έμπολα παγκοσμίως. Μέχρι τη λήξη της επιδημίας, αναφέρθηκαν 284 περιπτώσεις, με περίπου τα μισά θύματα να πεθαίνουν από την ασθένεια.

Τα συμπτώματα του Έμπολα γενικά αρχίζουν περίπου 4 έως 15 ημέρες μετά την προσβολή του ασθενή από τον ιό. Το θύμα παρατηρεί συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης, όπως υψηλό πυρετό, πόνο και γενική αδυναμία. Συνήθως ακολουθεί διάρροια, εμετός και εξανθήματα σε όλο το σώμα. Στη συνέχεια, ο ασθενής μπορεί να αρχίσει να αιμορραγεί από οποιαδήποτε σημεία του σώματος και αρχίζει η εσωτερική βλάβη οργάνων. Εντός 7 έως 10 ημερών ακολουθούν η εξάντληση και η αφυδάτωση.

See Also

Αφού πέθανε ο καταστηματάρχης, ένας δεύτερος άντρας πέθανε στις 6 Ιουλίου, στην ίδια πόλη του Σουδάν. Ο αδερφός του αρρώστησε λίγο μετά, αλλά κατάφερε να αναρρώσει. Ο συνεργάτης του αδελφού του πήγε στο νοσοκομείο στις 12 Ιουλίου με συμπτώματα του ιού και πέθανε δύο ημέρες αργότερα. Η σύζυγος του πέθανε πέντε ημέρες μετά. Μια εβδομάδα αργότερα πέθανε ένας γείτονας. Τελικά, είχαμε άλλες 48 μολύνσεις και 27 θανάτους.

Δεδομένου αυτού του τρόπου μόλυνσης και του γεγονότος ότι οι εργαζόμενοι των νοσοκομείων άρχισαν επίσης να αναπτύσσουν συμπτώματα, οι γιατροί συνειδητοποίησαν ότι η μετάδοση του ιού απαιτούσε μόνο τη στενή επαφή. Στο νοσοκομείο Maridi στο νότιο Σουδάν, 33 από τις 61 νοσοκόμες κατέληξαν νεκρές από τον πυρετό του Έμπολα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας τελικά έφτασε τον Οκτώβριο και βοήθησε στον περιορισμό της επιδημίας. Αμέσως κατέστη σαφές ότι η απομόνωση των θυμάτων θα σταματούσε την εξάπλωση, και ευτυχώς η επιδημία τελείωσε σχεδόν όσο γρήγορα εμφανίστηκε. Μετά από αυτό το γεγονός, υπήρξαν λίγες περιπτώσεις του ιού Έμπολα. Οι επιστήμονες εξακολουθούν να μην γνωρίζουν τι προκάλεσε την επιστροφή της νόσου ή πώς θεραπεύεται.

Διαβάστε επίσης: Πανδημίες που άφησαν το στίγμα τους στον κόσμο (Μέρος Α΄)

View Comments (0)
Scroll To Top